Sosyal Güvenlik Reformu yapilirken SSK, Bag-Kur ve Emekli Sandigi tek çati altinda toplandi. Yeni olusturulan SGK, çalisan ve emeklilerin tek kurumsal muhatabi haline geldi. Kurumsal anlamda teklik saglansa da uygulamada, Anayasa Mahkemesi karari geregi, istenilen standart saglanamadi. Emekli ayliklarina haciz uygulamasi da bu farkli uygulamalara bir örnek teskil ediyor.

Bugün Gazetesi'nden Sadettin Orhan'in yazisina göre;

su an kamuda memur statüsünde çalisanlar iki farkli statüye ayriliyor; reform öncesinde göreve baslayan 5434 Sayili Kanun'a tabi olan istirakçi memurlar ve reform sonrasi göreve baslayan 5510 Sayili Kanun'a tabi sigortali memurlar. Su an ki memur emeklilerinin de dahil oldugu istirakçi memurlar, haciz uygulamasi açisindan magdur kesimi olusturuyor. Zira mevcut uygulamada SSK ve Bag-Kur emeklisinin ayligina emeklinin rizasi alinmaksizin haciz konamazken, memur emekli ayliklarina dogrudan haciz konabiliyor. Bunun sebebi ise, emekli ayliklarina haciz yolunu kapatan düzenlemenin sadece 5510 Sayili Kanun'la yapilmis olmasi. Oysa su an kamuda çalisan memurlarin %95'i ve hâlihazirdaki emeklilerin tamami 5510 Sayili Kanun'a degil, 5434 Sayili Emekli Sandigi Kanunu'na tabi.

Yukarida yaptigimiz izahi bir örnekle somutlastiralim. Diyelim ki üç ayri emeklinin her birisi ayri bir kurumun (SSK, Bag-Kur ve Emekli Sandigi) emeklisi olsun. Her üçü de bir bankadan kredi kullansin ve ödeme güçlügüne düssün. Banka, SSK ve Bag-Kur emeklisinin ayligina haciz talebinde bulundugunda, ilgili icra müdürlügünün öncelikle emeklilere "Maasiniza haciz konmasina izin veriyor musunuz" diye sormasi gerekiyor. Bu emekliler izin vermezlerse ayliklarina haciz konamiyor. Oysa ayni banka emekli memur için takibata basladiginda, memurun kendisine hiç sorulmaksizin dogrudan SGK tarafindan banka lehine kesinti baslatiliyor.

YASAL DÜZENLEME GEREKIYOR!

Emekli ayliklarinin hacizden muaf tutulmasi, emeklilerin içinde bulunduklari yasam kosullarindan kaynaklaniyor. Bu açidan baktigimizda memur emeklilerinin (istisnai memur emeklileri hariç) diger SSK ve Bag-Kur emeklilerinden çok bir farki yok. Her birisi birbirine yakin yasam standartlarina sahip. Hal böyle iken memur emeklilerinin haciz konusunda digerlerinden daha dezavantajli olmasinin izah edilebilir bir tarafi bulunmuyor. Ayrica söz konusu düzenleme Anayasa'nin esitlik ilkesine de aykirilik teskil ediyor. Dolayisiyla bu esitsizlik durumunun bir yasal düzenleme ile giderilmesi yerinde olacaktir.

SOSYAL GÜVENLIK REFORMU 1 YASINDA

Son 6-7 yildir ülkemizin gündemini isgal eden ve pek çok tartismaya konu olan Sosyal Güvenlik Reformu, geçtigimiz yil 1 Ekim'de yürürlüge girmisti. Reformun üzerinden tam bir yil geçti. Bu alanda kalem oynatan birisi olarak reformun bir yillik karnesini maddeler halinde özetleyecek olursak;

· Genel Saglik Sigortasi boyutuyla 18 yas alti nüfusun dogrudan sosyal güvenceye kavusturulmasi toplumdan çok büyük bir destek gördü.

· Yine saglik boyutuyla, saglik hizmetlerine erisimin kolaylastirilip, SGK tarafindan finanse edilen hizmet yelpazesinin genisletilmesi büyük taktir topladi.

· Öte yandan saglikta bu denli iyilestirmeye gidilmesi, finansman açisindan beklentilerin üzerinde bir yük getirdi. Sosyal güvenlik açiklarini azaltmaya dönük olarak yapilan reform, saglik boyutuyla ters bir etki yapmis oldu.

· SSK, Bag-Kur ve Emekli Sandigi'nin SGK çatisi altinda birlestirilmesi, hizmet alan vatandas yönünden önemli bir kolaylik sagladi. Ancak geçis döneminde kimi aksakliklarin vatandas magduriyetine sebep oldugu da bir gerçek.

· 23 bin çalisani ile SGK, çok özverili bir gayret göstermis olsa da reformun hedefledigi kurumsal kapasiteye henüz ulasilabilmis degil. Bunda süphesiz, 2008 yilinin sadece reform çalismalarina ayrilmasi gerekirken, prim alacaklarinin yeniden yapilandirilmasi ve KEY ödemeleri yüklerinin de SGK'ya yüklenmis olmasi etkili oldu.

· Sosyal güvenlik alaninda kismi düzenlemeler bile pek çok ülkede kitlesel dirençlere sahne olmustur. Bu anlamda Sosyal Güvenlik Reformu ülkemizde önemli bir dirençle karsilasmadigi gibi, hatiri sayilir bir destek de hâlâ söz konusu. Bunda da süphesiz saglik hizmetlerinin payi büyük. Umariz reformun ikinci yilinda uygulama açisindan daha olumlu bir noktaya ulasmis oluruz.