Son kamuoyu arastirmasi, halkin yargi reformuyla ilgili egilimlerini ortaya koydu. 26-27 Subat'ta yapilan anketten, reforma yüzde 80 'evet' çikti. AK Parti'nin yani sira CHP, MHP ve BDP'li seçmenlerin de büyük bölümü reformu destekliyor. Katilimcilar, yargiya güvenin azaldigina, reformun zorunlu olduguna ve anayasa degisikliginin mevcut Parlamento eliyle yapilmasi gerektigine inaniyor.

Metropoll Stratejik ve Sosyal Arastirmalar Merkezi'nin 26-27 Subat tarihlerinde, 31 ilde ve bin 346 kisi üzerinde yaptigi anket, son tartismalari aydinlatacak çarpici sonuçlar ortaya koydu. Arastirmaya göre, vatandaslarin yüzde 78,7'si yargi reformunun ihtiyaç oldugunu düsünüyor. Bu soruya verilen cevaplarin, etnik, inanç ve siyasî görüs farkliliklarina göre dagilimi da yapiliyor, toplumun reform için hemfikir oldugu sonucuna variliyor. Ayrica her 10 katilimcidan 7'si yeni bir anayasa isterken, muhalefetin 'anayasa degisikligini bu parti yapamaz' tavrini halk benimsemiyor.

Yargi reformunun mevcut Meclis tarafindan gerçeklestirilmesi gerektigini düsünenlerin orani yüzde 62,3.Ankete katilanlarin büyük bir kismi reformun referanduma sunulmasi durumunda onaylayacagini kaydediyor.

Hangi Partili nasil düsünüyor

Partilerin seçmenlerine göre dagilim da ilginç sonuçlar içeriyor. BDP'lilerin yüzde 89,3'ü, MHP'lilerin 82,8'i, AK Partililerin 78,7'si, CHP'lilerin 74,4'ü reform talebinde bulunuyor. 'Darbe Planlari Gölgesinde Türkiye'de Siyaset ve Yargi Gerilimi' adini tasiyan çalismaya göre halk yarginin tarafsiz ve bagimsiz olmadigina inaniyor. Hükümetin yargi makamlarina müdahale ettigini düsünenlerin orani yüzde 57,8, Genelkurmay'in yargi kararlari üzerinde etkili oldugunu düsünenlerin orani yüzde 39,9.

Halkin yüzde 80'i yargi reformuna destek veriyor

Yargi reformuna, halktan büyük destek geldi. Metropoll'un anketine göre vatandaslarin yüzde 78,7'si reforma ihtiyaç oldugunu belirtiyor. Her 10 katilimcidan 7'si yeni anayasa isterken, CHP ve MHP'nin "anayasa degisikligini bu Meclis yapamaz" tavrini benimsemiyor. Katilimcilarin yüzde 57'si 'Anayasa degisikligini mevcut Meclis yapabilir.' diyor.

Prof. Dr. Özer Sencar, Dr. Sitki Yildiz ve Dr. Ünal Bilir tarafindan hazirlanan ankete katilanlarin büyük çogunlugu, yargi reformunu destekliyor. "Türkiye'de yargi reformuna ihtiyaç var mi?" sorusuna katilimcilardan yüzde 78,7'si 'evet' derken, yüzde '17,8'i hayir cevabini veriyor. Ankete göre kendini Kürt olarak tanimlayan vatandaslardan yüzde 81'i yargi reformunu destekliyor. Kafkaslar'dan göç ettigini açiklayanlarin yüzde 85'i de soruya 'evet' diyor. Alevi oldugunu belirten katilimcilarin da yüzde 75'i reform istiyor.

"Sizce Türkiye'nin yeni bir anayasaya ihtiyaci var midir?" sorusuna ise her 10 katilimcidan 7'si 'evet' diyor. Yeni bir anayasaya ihtiyaç olmadigini belirtenler ise yüzde 27,1'de kaliyor. 29 Mart yerel seçimlerinde AK Parti'ye oy verdigini belirten deneklerden yüzde 73'ü, 1982 Anayasasi'nin degismesi görüsünde. CHP'ye oy verenlerin yüzde 65'i, tercihini MHP'den yana kullananlarin yüzde 68'i yeni anayasa istiyor. BDP'ye oy verdigini söyleyen her 10 katilimcidan 8'i de anayasanin degismesi gerektigini kaydediyor. Diger partilere oy verenler arasinda yeni anayasaya 'evet' diyenlerin orani ise söyle: Saadet Partisi yüzde 79, DP yüzde 70, diger yüzde 87. Anayasa degisikligine hiçbir partiye oy vermedigini ifade edenler de destek veriyor. 'Yerel seçimlerde sandiga gitmedim' diyenlerin yüzde 64'ü yeni bir anayasaya ihtiyaç oldugunu kaydediyor.

'Balyoz' sorusturmasi hukuka uygun

Arastirmada, Balyoz operasyonunun toplumdaki izdüsümü de inceleniyor. "Balyoz operasyonu kapsaminda aralarinda eski kuvvet komutanlarinin ve muvazzaf subaylarin bulundugu kisilerin gözaltina alinmasini nasil degerlendiriyorsunuz?" yönündeki soruya katilimcilarin yüzde 58'i "Hukuk devletinde herkes yargilanabilir, dogru buluyorum." cevabini veriyor. Operasyonun askeri yipratmak amaciyla yapilan uygulamalardan ibaret oldugunu ve yanlis buldugunu söyleyenlerin orani yüzde 38. Arastirmada kuvvet komutanlarinin serbest birakilmasinin siyasi bir karar oldugu yönündeki düsünce agir basiyor. Balyoz operasyonu ve son yargi krizi çerçevesinde liderlerin davranislari soruldugunda ise partinin ve Basbakan Erdogan'in tavrini dogru bulanlarin orani yüzde 50. MHP lideri Bahçeli'nin tavrini katilimcilarin yüzde 27,8'i, CHP Genel Baskani Baykal'in tavrini ise sadece 21,4'ü dogru buluyor.

Yargi 'tarafsiz' degil

Arastirmada yarginin bagimsizligi ve tarafsizligi da irdeleniyor. "Sizce Türkiye'de yargi bagimsiz midir?" sorusuna yüzde 38,9 oraninda 'evet', yüzde 57,4 oraninda 'hayir', yüzde 3,8 oraninda 'fikrim yok' cevabi veriliyor. Yarginin tarafsizligi konusunda yöneltilen, "Size göre Türkiye'de yargi tarafsiz midir?" sorusuna katilimcilarin ise 44'ü 'evet', yüzde 55'i 'hayir' diyor. Arastirmaya göre hükümetin yargi makamlarina müdahale ettigini düsünenlerin orani yüzde 57,8, yarginin aldigi kararlar üzerinde Genelkurmay'in etkisi oldugunu düsünenlerin orani yüzde 39,9. Hükümetin yargi krizine iliskin açiklamalari vatandaslarin yüzde 41,2'si tarafindan tasvip edilirken, yüksek yarginin yaptigi açiklamalar vatandaslarin yüzde 41,8'i tarafindan kabul görüyor. Son günlerde yasanan yargi krizinin de vatandas üzerinde iyi bir yansimasinin olmadigi görülüyor. Çünkü, "Yasanan son olaylar yargiya olan güveninizi nasil etkiledi?" yönündeki soruya vatandaslarin yüzde 50,8'i 'Güvenim azaldi' cevabini veriyor.

Ankete göre yargi reformu, Meclis'ten geçmemesi halinde referandumda destek görecek. Katilimcilarin yüzde 66'si "Yargi reformu için referandum yapilsa onaylar misiniz, onaylamaz misiniz?" sorusuna 'evet' cevabi veriyor. Onaylamayacagini belirtenler ise yüzde 27'de kaliyor. 29 Mart seçimlerinde AK Parti'ye oy verdigini belirten deneklerden yüzde 76'si paketin referanduma gitmesi durumunda 'evet' oyu verecegini belirtiyor. CHP'ye oy verenlerin yüze 53'ü, MHP'yi desteklediklerini açiklayanlarin yüzde 63'ü referandumda 'evet' oyunu kullanacagini kaydediyor. Meclis'te grubu bulunan bir diger parti BDP'ye oy verdiklerini belirtenlerin ise yüzde 85'i referandumda destek sunacaklarini ifade ediyor.

Meclis Yargi Reformu yapmali mi?

Ankete katilanlarin yüzde 62'si mevcut Parlamento'nun yargi reformu yapabilecegi görüsünde. 29 Mart'taki yerel seçimlerde AK Parti'yi desteklediklerini belirtenlerin yüzde 73'ü, soruya 'evet' diyor. MHP'ye oy verdiklerini belirtenler de mevcut Meclis'in yargi reformu yapabilecegini belirtiyor: Yüzde 59. BDP'ye oy veren her 10 katilimcidan 8'i soruya evet derken, sandikta CHP'yi desteklediklerini açiklayanlar ise yeni bir meclisin reform yapmasini istiyor. CHP'lilerin 52'si soruya 'yapmamali' cevabini veriyor.

Ankete katilanlar, CHP ve MHP'nin 'Bu Meclis anayasa degisikligi yapamaz' tavrina karsi çikiyor. Deneklerin yüzde 57'si, "Sizce su anki Meclis yeni bir yargi reformu yapmali midir?" sorusuna 'Evet' diyor. En son seçimlerde AK Parti'ye oy verdiklerini açiklayan katilimcilarin yüzde 70'i, MHP'yi destekleyenlerin ise yüzde 53'ü bu Meclis'in anayasa degisikligi yapabilecegini bildiriyor. CHP'liler ise Deniz Baykal'in görüsünü savunuyor. CHP'ye oy verenlerin sadece yüzde 37'si soruya olumlu cevap veriyor.
 

Kararsizlar dagitilmadan AK Parti yüzde 35, CHP yüzde 15

Arastirmanin seçmen egiliminin ölçüldügü son bölümünde ise "Bugün bir milletvekili seçimi yapilsa hangi partiye oy verirsiniz?" sorusu yöneltiliyor. Yüzde 23 oraninda kararsizin oldugu sonuca göre katilimcilarin yüzde 35,3'ü AK Parti'ye, yüzde 15,5'i CHP'ye, yüzde 11,6'si MHP'ye oy verecegini belirtiyor. Mustafa Sarigül'ün liderligini yaptigi Türkiye Degisim Hareketi (TDH)'nin oy orani yüzde 4,7 iken, BDP'yi destekleyenler yüzde 3,9'da kaliyor. Ankete katilanlar, CHP ve MHP'nin 'Bu Meclis anayasa degisikligi yapamaz' tavrina karsi çikiyor. Deneklerin yüzde 57'si, "Sizce su anki Meclis yeni bir yargi reformu yapmali midir?" sorusuna 'Evet' diyor. En son seçimlerde AK Parti'ye oy verdiklerini açiklayan katilimcilarin yüzde 70'i, MHP'yi destekleyenlerin ise yüzde 53'ü bu Meclis'in anayasa degisikligi yapabilecegini bildiriyor. CHP'liler ise Deniz Baykal'in görüsünü savunuyor. CHP'ye oy verenlerin sadece yüzde 37'si soruya olumlu cevap veriyor.
 

Kararsizlar dagitilmadan AK Parti yüzde 35, CHP yüzde 15

Arastirmanin seçmen egiliminin ölçüldügü son bölümünde ise "Bugün bir milletvekili seçimi yapilsa hangi partiye oy verirsiniz?" sorusu yöneltiliyor. Yüzde 23 oraninda kararsizin oldugu sonuca göre katilimcilarin yüzde 35,3'ü AK Parti'ye, yüzde 15,5'i CHP'ye, yüzde 11,6'si MHP'ye oy verecegini belirtiyor. Mustafa Sarigül'ün liderligini yaptigi Türkiye Degisim Hareketi (TDH)'nin oy orani yüzde 4,7 iken, BDP'yi destekleyenler yüzde 3,9'da kaliyor.

29 Mart seçimleri dikkate alindiginda AK Parti, oyunun yüzde 78,3'ünü muhafaza ederken, CHP'nin son seçimde aldigi oyun yüzde 63,3, MHP'nin ise yüzde 64,1'ini korudugu görülüyor. Katilimcilara yerel seçimlerde hangi partiye oy attiklari da soruldu.

Buna göre deneklerin yüzde 36,7'si AK Parti'ye, yüzde 22,1'i CHP'ye, yüzde 15,5'i MHP'ye oy verdigini belirtti. Arastirmada halkin en çok güvendigi lider yüzde 38 orani ile Basbakan Erdogan. Onu sirasiyla Deniz Baykal (9,3), Devlet Bahçeli (7,5) ve Sarigül (3,5) izliyor.

(Zaman)